Samenvatting: Lotgenotendag Maastricht, 18 februari 2017

Preconceptioneel vasculair onderzoek, Prof Dr. Marc Spaanderman

(Pre-) eclampsie en HELLP syndroom (PE/HELLP) zijn vaataandoeningen ontstaan door van te voren bestaande risico factoren die nadelig zijn voor de capaciteit van de bloedsomloop. Capaciteit = basisfunctie en verandervermogen (reserves)

Mannen worden gemiddeld rond hun 46.6 jaar ziek en gaan rond hun 81ste jaar dood. Vrouwen maken een veel ingewikkelder proces door. Ze worden geboren, worden ongesteld, raken zwanger, soms nog een keer zwanger, komen in de menopauze, worden ziek en gaan dood.

Helaas wordt er in de medische wereld nog weinig onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen, hier moet meer onderscheid tussen worden gemaakt, omdat mannen echt heel anders zijn dan vrouwen. Hier moet meer aandacht aan worden besteed tijdens het onderwijs.

80% van de zwangerschappen verloopt ongestoord, 20% van de zwangerschappen verloopt gecompliceerd. Deze laatste groep vrouwen heeft vaak al op veel jongere leeftijd te maken met hart- en vaatziekten.
De zwangerschap is een stresstest en deze kan eindigen in een PE/HELLP bij vrouwen die al voor de zwangerschap een grotere kans hadden op hart- en vaatziekten. Voor deze vrouwen is de zwangerschap een zware test van het lichaam. Hierdoor hebben deze vrouwen al op veel jongere leeftijd symptomen van endotheelschade (Het endotheel is een bedekkend laagje aaneengesloten cellen dat o.a. de binnenkant van hart, bloedvaten en lymfevaten bekleedt).

Tijdens je zwangerschap is de vraag: Hoe flexibel is je systeem?

  • Kan hij zich goed aanpassen aan de zwangerschap? Ja, je lichaam wordt niet ziek.
  • Kan hij zich niet goed aanpassen aan de zwangerschap, dan gaat je lichaam snel naar de bovengrens van je capaciteit en wordt je ziek. Er gebeurt al heel veel in je lichaam voordat je bloeddruk daadwerkelijk gaat stijgen (gekeken naar je bloed, hart en nieren etc).

De placenta bestaat voor 50% uit mannelijke genen. Normaal plaatst het lichaam van de vrouw een coating over de mannelijke zijde van de placenta in verband met de natuurlijke afweerreactie van de vrouw. Indien dit niet zou gebeuren, wordt de zwangerschap afgestoten door het lichaam.

Tijdens de zwangerschap wordt steeds een klein gedeelte van de placenta afgebroken en komt in het bloed terecht. Het afweersysteem herkent dit als een lichaamsvreemde stof en reageert hier heel heftig op. Het immuunsysteem reageert met groot geweld en hierdoor raakt de vaatwand zwaar beschadigd. De bloedplaatjes proberen dit te herstellen, maar er is zoveel schade dat er een tekort ontstaat aan bloedplaatjes. In de allerkleinste bloedvaatjes kunnen geen rode bloedcellen komen. Door een soort gel is dit wel mogelijk. Door een tekort aan deze gel raken de rode bloedcellen beschadigd. Dit wordt hemolyse genoemd.

Het vocht treedt uit de bloedbaan en komt in de omliggende weefsels te liggen (oedeem). Om nog meer vochtuittreding te voorkomen gaan de vaten samentrekken, hierdoor ontstaat een verhoogde vaattonus (door het samen trekken van de vaten, worden de bloedvaten nauwer en minder flexibel). Dit gebeurd door het hele lichaam, waardoor de nieren eiwitten gaan lekken en er een verminderde bloeddoorstroming van de lever is. De lever wordt hierdoor samengeknepen,  krijgt minder zuurstof en gaat leverenzymen lekken.

Ziektes die de kans op het krijgen van PE/HELLP vergroten:

  • Hypo cystemie = vitamine B tekort (19%)
  • Stollingsprobleem = (11%)
  • Methabool syndroom =
    * verhoogde bloeddruk, obesitas (overgewicht), eiwitverlies (15%).
    * Suikerproblemen is aanwezig bij 80% van de mensen die PE/HELLP hebben.
  • Circulatieproblemen = verlaagd plasmavolume (grote invloed op het herhaal risico) = 66%
    Een kleiner plasma volume voor een zwangerschap wordt in de zwangerschap geassocieerd met een verhoogd risico op hoge bloeddruk, (pre-) eclampsie en verminderde groei van het ongeboren kind.
  • Andere afwijkingen = 22%, zoals antifosfolipide syndroom (auto-immuun ziekte en kenmerkt zich door bepaalde afwijkende bloedtests in combinatie met verhoogde bloedstolling).

Bij grote inspanning gaan de aderen spannen/dichtknijpen, het maximale wordt bepaald door de mate van dichtknijpen. Het bloedvolume gaat omlaag, hierdoor een lager max, daardoor heeft het lichaam weinig reserves en dus een lager cardiovasculair reserve capaciteit.

Kans op PE/HELLP = basisconditie van je lichaam + het aanpassingsvermogen.

De basisconditie van je lichaam kan je aanpassen door je conditie te verbeteren, zoals door bijvoorbeeld te gaan sporten. Hierdoor krijg je meer bloed in je lichaam. De gynaecologen willen de basisconditie van het vrouwenlichaam voor, tijdens en na de zwangerschap beïnvloeden, hierdoor hopen ze de kans op PE/HELLP en hart- en vaatziekten op latere leeftijd te verlagen.

Aspirine: geeft een kleinere kans op PE/HELLP. Het verkleint de kans op het krijgen van PE/HELLP met ongeveer 10%. Het remt de klontering van de bloedplaatjes. Het nadeel is wel dat de kinderen een hoger geboortegewicht hebben.

Bijna overal in Nederland wordt wel wat gedaan aan pre-conceptionele screening, maar in Maastricht wordt vooral gekeken naar de bloedsomloop en de stolling van de vrouw.

Risico’s voor kinderen: het is erfelijk. Er bestaat niet 1 specifiek gen waar het op ligt. Als je zus PE/HELLP heeft gehad, heb jezelf 1/3 kans en andersom. Als dochter van heb je ¼ kans. Voor haar zwangerschap zou er dan moeten worden gekeken of er nog meer risicofactoren aanwezig zijn wat haar kans op PE/HELLP vergroot. Het risico voor de vrouw van de zoon is 6%. Als vrouw zijnde geef je het tweevoudige risico door aan je zoon.

140/90 is een hoge bloeddruk, maar bloeddruk verandering is relatief. Als je in het begin van de zwangerschap een lage bloeddruk hebt, bv 110/60 en later stijgt deze naar 120/80, dan is er al sprake van een hoge bloeddruk. Het is dus per vrouw verschillend wanneer men zou moeten spreken over een verhoogde bloeddruk. Sommige vrouwen hebben geen extreem afwijkende lever en nierwaarde, maar voor het lichaam kan het dan toch heel erg zwaar zijn, er is dan toch sprake van HELLP.
Voordat de bloeddruk echt stijgt, zijn de vaten vaak al aan het samenknijpen. Hoofdpijn is ook echt een vaatprobleem. Door een laag oestrogeengehalte na de overgang valt de flexibiliteit van je lichaam weg. Duursport kan je helpen om je lichaam flexibeler te houden

Artsen in België die gespecialiseerd zijn in PE/HELLP:

Prof. Dr. Gyselaers (Genk) en
Dr. Jacuemyn (Antwerpen)

Hier vind je de presentatie: Preconceptionele vasculaire screening, lotgenotendag 2017

 



Sociaal en maatschappelijke nazorg, Nathalie Vertommen

Cardiovasculaire screening

Screening van de eventueel aanwezige risicofactoren die de kans op een gecompliceerde zwangerschap verhogen. Tijdens de gesprekken komen problemen met het verwerken van de zwangerschaps, bevalling of het (vaak traag verlopend) herstel na de zwangerschap aan bod.

Klachten na PE/HELLP

Pre-conceptioneel: verwerkingsproblemen, traag verlopend herstel na de zwangerschap. Na de zwangerschap val je in een zwart gat: je ziet alleen de gynaecoloog 6 weken na de bevalling. Hier wordt vooral aandacht besteed aan het verloop van de bevalling, eventuele complicaties bij het kind en het lichamelijk herstel, maar bijna niet aan het psychosociaal aspect. Dit komt vaak door het tijdsgebrek van de arts en het onbegrip van andere zorgverleners. Dit terwijl veel vrouwen en vaak ook hun partner last hebben van PTSS, depressie of beide.

Daarnaast hebben vrouwen na het doormaken van PE/HELLP vaak klachten als vergeetachtigheid, schuldgevoel, verdriet en teleurstelling in het falen van het eigen lichaam.

Om vrouwen beter te begeleiden na hun gecompliceerde zwangerschap, is er in het AZM een nieuw zorgtraject gestart sinds 1 november 2016. Het traject start tijdens de opname op de afdeling. Het psychosociale begeleidingstraject wordt opgestart. De vrouw ontvangt een dagboekje, een vragenlijst en informatie etc. 6 weken na de bevalling wordt ook weer een vragenlijst opgestuurd. Na 3 maanden wordt er opnieuw een vragenlijst opgestuurd en is er telefonisch contact met de mogelijkheid tot een persoonlijk gesprek. Na 6 maanden herhaalt de procedure zich. Indien er iets is met de vrouwen of ergens behoefte naar is, worden de mensen doorgestuurd naar derde voor extra hulp.

Hier vind je de presentatie: Sociaal en maatschappelijke na zorg na een gecompliceerde zwangerschap

 



Psycholoog, Prof. Dr. Rudolf Ponds

Cognitieve klachten na PE

Vrouwen hebben veel cognitieve klachten, maar weinig tot helemaal geen hersenletsel. Maar wat is er dan wel aan de hand?

Het heeft veel invloed op de outcome na hersenletsel. Mensen met het zelfde soort hersenletsel kunnen verschillende uitkomsten hebben, dus anders reageren op het letsel, zoals:

  • Persoon: sensitief, perfectionistisch, hoog streefniveau, passieve coping
  • Stemming: somberheid, PTSS/angst
  • Verwachting: ‘diagnosis threat’, zelf en omgeving
  • Eisen: werk, verplichtingen, gezin
  • Lichamelijk: vermoeidheid
  • cognitieve beperkingen: mentale snelheid, werkgeheugen, aandacht

Verbetering:

Er bestaat geen simpele en snelle oplossing. Er moet een goede analyse plaatsvinden eventueel een neuropsychologisch onderzoek. De insteek van het onderzoek en behandeling moet plaatsvinden op meerdere fronten:

  • Geruststelling
  • persoonlijke omgevingsfactoren
  • cognitieve hygiene (3 R’s)
  • beetje cognitieve training (vertrouwen geven)

Top 5:

1: vaste/opvallende plek
2: agenda/notities te maken
3: gedachte nalopen
4: concentratie
5: associaties eromheen denken, dit als geheugensteuntje.

Er bestaat een boekje over geheugen van de hersenstichting over de werking van het geheugen, waarom we dingen vergeten en veel praktische tips. Het is te koop en te downloaden op www.hersenstichting.nl

Als je iets gaat doen, bekijk of je het allemaal aan kan en of het allemaal haalbaar is wat je wilt doen.

Magnesium: er is weinig onderzoek gedaan naar de werking van magnesium. Magnesium dempt de prikkeloverdracht. Na gebruik zijn veel mensen stukken geheugen kwijt.
Methyldopa: is een dempend middel wat werkt via het brein  . Het werkt dempend op het actieve zenuwstelsel.
Bedrijfsarts: er moeten bewijzen zijn voor de klachten. Dit is bij HELLP/PE niet altijd haalbaar, dus voor de bedrijfsartsen is dit een zeer moeilijk punt.

Hier vind je de presentatie: Cognitie, the ins en outs

 



Queen of hearts & nieuwe lopende studies, Dr. Chahinda Ghossein

Onderzoeken in het AZM

Doel is om de gezondheid van de vrouw voor, tijdens en na de zwangerschap te bewaken en eventueel te verbeteren, om daarmee haar gezonde levensverwachting en die van haar kinderen zo optimaal mogelijk te maken.

Zwangerschap en bevalling zijn grote levensgebeurtenissen die aanpassingen in het hart, vaten, brein, psyche en sociaal leven teweeg brengen en levenslange consequenties hebben. Factoren van voor, tijdens en na de zwangerschap spelen een belangrijke rol in of deze aanpassingen gezond verlopen of juist met ziekte gepaard gaan, van zowel de moeder als voor het kind.

Tijdens de verschillende onderzoeken wordt gekeken naar het hart, de vaten, de baarmoeder en het brein van de vrouw.

Voor:
– voorspellen van kansen op zwangerschapscomplicaties
– verlagen van de kans op zwangerschapscomplicaties

Tijdens:
– tijdig herkennen van complicaties voordat het kwaad is geschied
– gepersonaliseerd bijsturen van het ziekteproces

Na:
– herkennen van afwijkingen van hart, vaten en brein voordat het echt ziek is
– Op tijd de vrouwen behandelen voordat ze echt ziek worden

Verschillende onderzoeken in het AZM:

Queen of hearts: Kijkt naar het herstel van het hart na de zwangerschap en het soort hartfalen na de zwangerschap. Is voor betere diagnostiek, vroegtijdige herkenning. Kijken naar gepaste gepersonaliseerde zorg.

EVA trail: early vasculair adjustments-trail. Wel of niet behandelen van milde hoge bloeddruk tijdens de zwangerschap.

Pulse

Deconect: start volgende maand. PE, cognitief en hart. Deze 3 hebben veel invloed op elkaar en allemaal met elkaar te maken, maar de vraag is: hoe precies. Onderzoek wordt gedaan door het maken van een MRI hart, MRI brein en psychologische testen.

SRMA: physiologic adaption of plasma volume during pregnancy: a systematic review and meta-analysis. maken van referentie curves voor gezonde en ongezonde aanpassingen van het lichaam in de zwangerschap (plasmavolume, hart structuur, hartfunctie, hemodynamiek, brein circulatie, vaatfunctie)

Treasure-trail: vrouwen met Hartfalen stadium B die aan de QOH studie hebben hebben meegedaan. Het is een gerandomiseerde trail (met placebo). De vraagstelling is: of behandeling met ACE remmer gunstig is voor vrouwen met hartfalen stadium B. Start januari 2018.

WECare = women specific cardiac Recovery

Ter info:

P = HMV x R
P = bloeddruk, deze wil je gelijk proberen te houden.
HMV = hart minuut volume
R = weerstand

Als de bloeddruk verhoogd is, dan ben je eigelijk al te laat, want dan is het lichaam al aan het falen. Daarom moet je bij een licht stijgende bloeddruk al gaan behandelen, om de onbalans van je lichaam sneller te compenseren.

Hier vind je de presentatie: Queen of Hearts en andere lopende studies, infodag 2017

 


Met dank aan het Transmuraal Vrouwen Dagcentrum MUMC+ en Hart voor HELLP die deze dag georganiseerd hebben. Marjolijn Paques bedankt voor schrijven van deze samenvatting.

 

v.l.n.r.: Elly Arts, Helen Vuijk Noorland, Jessica Coumou,
Marjolijn Paques, Marc Spaanderman, Chahinda Ghossein, Eva Mulder

1 reactie

  1. Tosca Kuiper op 8 juni 2019 om 10:22

    Dr. Rudolf Ponds bedankt voor de duidelijke omschrijving van de kersverse moeder graag dit onder de aandacht brengen bij artsen en verpleegkundige voornamelijk in streekziekenhuizen de bejegening is daar onjuist en agressief. Heb dit zelf mee gemaakt . En begrijp dat verpleegkundige en artsen je willen helpen .Maar heeft bij ons averechts gewerkt. Hoop dat hier op korte termijn verandering in komt zou beter zijn voor de bloeddruk van ouders

Geef antwoord Antwoord annuleren